Goede verlichting de norm dankzij losse lampjes én e-bike

Bron pzc Johan van der HEIJDEN

Het aantal fietsers zonder verlichting daalt. Zelfs in de grote steden lijken werkende lampjes standaard. Wat is er gebeurd? ,,De drempel om goede fietsverlichting te hebben is heel laag.”

TON VOERMANS

,,Als er nu iemand fietst zónder licht valt dat op. Dat was vroeger andersom”, weet verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen. ,,Dat komt door het gemak van de losse lampjes. Vroeger waren die verboden. Wij hebben thuis een doos vol met die lampjes. Is er een kapot of leeg dan pak je een andere. Een positieve ontwikkeling van de wegwerpcultuur.”

De aloude dynamo is naar het museum verbannen. Het geklungel met losse draadjes en een slippende dynamo is voorbij. Voor minder dan 5 euro is al een setje met voor- en achterlichtje te koop. Een setje dat met een usb-kabeltje is op te laden kost een tientje meer. De lampjes zijn zonder gereedschap te bevestigen.

Wat ook meewerkt is de onstuitbare opmars van de e-bike. Er rijden er al meer dan 6 miljoen rond. De verlichting is steeds vaker onverwoestbaar geïntegreerd in het frame en de kans dat die batterij leeg raakt, is vrijwel nihil.

En als het zó makkelijk wordt om werkende verlichting te hebben, is het rijden zónder meer dan ooit een bewuste keuze. Tertoolen: ,,Mensen zijn trendgevoelige kuddedieren. Als in jouw subcultuur het steeds vanzelfsprekender wordt om fietsverlichting te voeren, dan ga jij dat ook doen. Het is niet meer van ’truttige oude mensen hebben fietsverlichting en als je jonger bent, dan heb je geen licht.”’

Tertoolen wijst erop dat het verkeer bovendien steeds drukker wordt. Al jaren komen er in Nederland duizenden auto’s per maand bij. ,,Dus je voelt je als fietser ook wel wat kwetsbaarder omdat er steeds meer auto’s, steeds meer andere mensen op de weg zitten. Dan denk je: ik moet wel zichtbaar zijn, dus vanuit veiligheidsoogpunt kies je voor fietsverlichting. Ik woon op het platteland, daar is het kamikaze als je zonder verlichting fietst.”

Fietslampfabrikant Spanninga, een van de grootste in Europa, merkt de kentering. Het gaat goed met het bedrijf, ondanks de crisis in de fietsindustrie. ,,We mogen niet klagen”, zegt productmanager Arend de Vries. Het bedrijf maakt losse fietslampen maar ook vooral maatwerk voor fietsfabrikanten; vaak verlichting die wordt geïntegreerd in het frame of bagagedrager.

De geïntegreerde fietslampen in e-bikes worden bovendien steeds meer voorzien van nieuwe snufjes zoals een remlichtfunctie of richtingaanwijzers.

Micro-elektronica zoals led’s en sensoren maken de moderne fietsverlichting slim, klein, betrouwbaar en betaalbaar. ,,Het remlicht begint standaard te worden. We zijn daar een paar jaar geleden mee begonnen en we merken dat fabrikanten er steeds vaker naar vragen”, zegt De Vries.

Nog een noviteit om de verkeersveiligheid te verbeteren: de Ziemi, een fietslampje dat je aan je frame klikt en dat de trappende benen verlicht. Daarmee is een fietser niet langer een rood of wit stipje in de nacht maar een mens van vlees en bloed en daar houden automobilisten meer rekening mee, onderzocht Ziemi.

Ook de Fietsersbond stelt vast dat werkende verlichting de norm is geworden. ,,De drempel om goede fietsverlichting te hebben is heel laag. Zelfs op een oud barrel kun je eenvoudig lampjes met batterijen bevestigen”, zegt Kees Bakker van de Fietsersbond. ,,Of het nu veel veiliger is geworden, weten we niet. Daar is geen onderzoek naar.” Bakker denkt eveneens dat richtingaanwijzers en remlichten op e-bikes standaard worden.

Die steeds betere fietsverlichting heeft ook een keerzijde. De koplampen zijn zó goed geworden dat het verblinden van tegenliggers een probleem wordt. Bakker: ,,Vroeger had je met een goede koplamp misschien 10 lux lichtopbrengst. Dat was een beetje gelig licht. Als je die lamp niet goed afstelde, was dat geen probleem. Maar nu heb je koplampen op een e-bike die 50 lux geven. Als je die niet goed afstelt dan verblind je andere mensen.”

De Fietsersbond waarschuwt ook voor goedkope lampen van Chinese webwinkels. Die zijn vaak slecht vormgegeven waardoor het licht niet op de weg valt maar als een ronde bundel recht vooruit schijnt.

Dat fietsers meer belang hechten aan goede verlichting blijkt overigens niet uit het aantal boetes. Dat aantal schommelt al jaren tussen de 40.000 en 50.000. Dat is slechts een indicatie, want het aantal hangt sterk af van het aantal controles. In Utrecht bijvoorbeeld halveerde het aantal bekeuringen voor fietsen zonder licht in 2023, omdat de boa’s veel minder vaak controleren.