Het gebruik van de mobiel op de fiets:

Gepubliceerd op: 9 januari 2025

• Fietsersbond Zeeland

wat zijn de regels en risico’s

Bron l v Walsum

Het gebruik van een mobiel op de fiets: wat zijn de regels en risico’s?
Fietsen en bellen, of zelfs appen. Het lijkt zo onschuldig; gewoon een onderdeel van het
dagelijks leven. U bent onderweg naar uw bestemming en besluit snel een berichtje te
sturen of een telefoongesprek te voeren. Maar het gebruik van een mobiel tijdens het
fietsen brengt aanzienlijke risico’s met zich mee, zowel voor uzelf als voor andere
verkeersdeelnemers. Sinds een paar jaar is er een expliciet verbod op het gebruik van
mobiele telefoons op de fiets en de Nederlandse wetgever heeft hier strenge regels aan
verbonden. In deze blog duiken we in de juridische aspecten van het gebruik van een
mobiel op de fiets en wat dit voor u als fietser betekent. We gaan daarbij in op de
wetgeving, handhaving en de mogelijke consequenties bij overtreding.
Het verbod op het gebruik van een mobiel op de fiets
Sinds 1 juli 2019 is het in Nederland verboden om een mobiel of ander elektronisch
apparaat vast te houden tijdens het fietsen. Dit verbod is vastgelegd in artikel 61a van het
Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990) en verbod geldt niet alleen
voor mobiele telefoons, maar ook voor andere elektronische apparaten zoals
navigatiesystemen en muziekspelers.
De reden voor het verbod is simpel: afleiding in het verkeer kan levensgevaarlijke situaties
veroorzaken. Het gebruik van een mobiele telefoon tijdens het fietsen leidt de aandacht
van de fietser af van de weg en het verkeer en dat vergroot het risico op ongelukken
aanzienlijk. Uit onderzoek van de SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek
Verkeersveiligheid) blijkt dat afleiding door het gebruik van een telefoon in het verkeer een
belangrijke oorzaak is van ongevallen onder fietsers.

Wat houdt het verbod precies in?
Het verbod in artikel 61a RVV 1990 richt zich op het vasthouden van een mobiel
elektronisch apparaat tijdens het fietsen. Dat betekent dat u geen apparaat mag bedienen
of vasthouden terwijl u fietst; zelfs niet voor een korte handeling zoals het aannemen van
een telefoontje of het lezen van een bericht. Handsfree bellen is wel toegestaan, mits u
het apparaat niet in uw hand houdt. U kunt bijvoorbeeld een telefoon in een houder op uw
stuur plaatsen of gebruikmaken van oortjes met een microfoon.
Het vasthouden van het apparaat is de kern van het verbod. Zolang u uw mobiele telefoon
handsfree bedient, handelt u in overeenstemming met de wet. Dit onderscheid is van
belang voor de handhaving, omdat politieagenten specifiek letten op fietsers die een
apparaat in hun hand hebben.
Boete voor het gebruik van een mobiel op de fiets
Overtreding van het verbod kan leiden tot een boete van € 150,- (bedrag 2024). Deze
boete is in lijn met de boetes voor het gebruik van mobiele telefoons door bestuurders
van motorvoertuigen. Dit benadrukt hoe serieus de wetgever het gevaar van afleiding op
de fiets neemt. Hoewel het risico op letsel in een auto anders is dan op de fiets, hebben
beide situaties gemeen dat afleiding door mobiele telefoons tot gevaarlijke situaties kan
leiden.
Bovendien kan de boete worden verhoogd als blijkt dat de fietser niet alleen gevaarlijk
handelde door het gebruik van een telefoon, maar ook andere verkeersregels overtrad,
zoals het rijden door rood licht of het negeren van voorrangsregels.
De gevolgen bij een ongeval
Het gebruik van een mobiel op de fiets kan ook gevolgen hebben voor de
aansprakelijkheid bij een ongeval. Hoewel fietsers in het kader van artikel 185 van de
Wegenverkeerswet 1994 (WVW) meestal beschermd zijn tegen gemotoriseerd verkeer,
kan eigen schuld van de fietser, zoals het gebruik van een telefoon, leiden tot
vermindering van de schadevergoeding.
Artikel 6:101 van het Burgerlijk Wetboek (BW) bepaalt dat wanneer een fietser zelf mede
verantwoordelijk is voor het ontstaan van een ongeval, de schadevergoeding verminderd
kan worden. Dit wordt ‘eigen schuld’ genoemd. Als u bijvoorbeeld door een auto wordt
aangereden terwijl u uw telefoon vasthoudt en daardoor niet oplette, kan de rechter
beslissen dat de aansprakelijkheid van de automobilist wordt verminderd omdat u zelf
een bijdrage leverde aan het ontstaan van het ongeval.
Is handsfree bellen een veilig alternatief?
Zoals hier boven al aangegeven is handsfree bellen wel toegestaan. Daarmee lijkt het een
veilig alternatief, maar het is belangrijk te beseffen dat ook handsfree bellen of het gebruik
van een navigatiesysteem afleiding kan veroorzaken. Uit onderzoek blijkt dat zelfs
wanneer de handen vrij zijn, de geest nog steeds afgeleid kan worden door een gesprek of
het volgen van instructies via een apparaat. Dit kan leiden tot vertraging in reactietijden
en verminderde aandacht voor het verkeer om u heen.
In sommige situaties, bijvoorbeeld bij druk verkeer of slecht zicht, kan het beter zijn om
uw aandacht volledig op de weg te richten en zelfs handsfree bellen te vermijden. Als u
toch uw telefoon moet gebruiken, is het verstandig om even te stoppen op een veilige plek
om uw telefoontje of bericht af te handelen.
Handhaving van het verbod
De handhaving van het verbod op het gebruik van een mobiel op de fiets is in handen van
de politie. De laatste jaren zijn er extra controles gehouden om fietsers te wijzen op het
gevaar van afleiding en om overtreders te beboeten. Tijdens deze controles wordt
specifiek gekeken naar fietsers die hun telefoon of andere apparaten in hun hand houden.
Daarnaast zijn er bewustwordingscampagnes opgezet, zoals de Mono-campagne van het
ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Deze campagne richt zich op het
verminderen van afleiding in het verkeer, zowel onder automobilisten als fietsers. Door
mensen bewust te maken van de gevaren van telefoongebruik in het verkeer, hoopt de
overheid het aantal verkeersslachtoffers terug te dringen.
Conclusie: mobieltjes en verkeer vormen geen goede combinatie
Veilig fietsen begint bij volledige aandacht voor de weg! Het gebruik van een mobiel op de
fiets is niet zonder reden verboden. Afleiding door telefoongebruik in het verkeer kan
leiden tot ernstige ongelukken, waarvoor fietsers vaak kwetsbaarder zijn dan
gemotoriseerde weggebruikers.
Naast de boete kan het gebruik van een telefoon tijdens een ongeval leiden tot
vermindering van de schadevergoeding door eigen schuld. Het is daarom belangrijk om
altijd bewust en veilig te fietsen en uw mobiele telefoon enkel handsfree te gebruiken, of
beter nog, helemaal niet te gebruiken tijdens het fietsen.
Mocht u betrokken raken bij een ongeval waarbij het gebruik van een mobiel een rol
speelt, dan is het verstandig om juridisch advies in te winnen over uw rechten en plichten.